Platform over beton en staal in de bouw
Beton & Staalbouw sprak met Jan van Beuningen, directeur Bouwen en Energie bij het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over de rol van de bouwsector in de duurzame en circulaire transitie, de grootste beleidsuitdagingen en de innovatieve kracht van de bouw richting 2030.
1. Hoe kijkt u vanuit het ministerie naar de rol van de bouwsector in de nationale duurzaamheids- en circulaire economie agenda?
“De bouwsector is cruciaal voor het oplossen van de woningnood, het verduurzamen van de bestaande voorraad en de vervangingsopgave in energie-infra en GWW. Wat we nu bouwen, bepaalt de kwaliteit over tientallen jaren. Daarom zetten we in op toekomstbestendige, circulaire en losmaakbare gebouwen. De sector toont hierin steeds meer verantwoordelijkheid met innovaties en nieuwe samenwerkingen.”
2. Wat ziet u als de grootste beleidsmatige uitdagingen om de gebouwde omgeving sneller te verduurzamen?
“Er is veel bereikt: de CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving is sinds 2010 grofweg gehalveerd en isolatiemaatregelen zijn breed omarmd. Tegelijk blijven collectieve oplossingen zoals warmtenetten en grootschalige isolatie-aanpakken achter. Netcongestie en stikstof vormen extra knelpunten. Versnelling vraagt om stabiel, voorspelbaar beleid, duidelijke normen en langjarige financiering, zodat partijen durven investeren.”
3. Circulair bouwen is een breed begrip: welke concrete doelen of prioriteiten stelt het ministerie hierbij?
“Circulair bouwen betekent voor ons: structureel minder emissies, afval en gebruik van primaire grondstoffen. We richten ons op drie dingen: hergebruik van materialen, meer biobased bouwen en verduurzaming van traditionele materialen zoals beton en staal. Programma’s als IOP, het komende Bouwmaterialenakkoord, de Nationale Aanpak Biobased Bouwen en Circulair Slopen moeten deze beweging versnellen, altijd in nauwe samenwerking met de praktijk.”
4. Welke rol ziet u voor materiaalpaspoorten en hergebruik van beton en staal in de komende jaren?
“Materialenpaspoorten kunnen hergebruik sterk bevorderen bij nieuwbouw, onderhoud en renovatie, mits data actueel, uitwisselbaar en goed toegankelijk zijn. DigiGo werkt daarom aan standaardisatie en digitale marktplaatsen. Voor beton is direct hergebruik vooral kansrijk bij losmaakbare constructies; anders ligt hoogwaardige recycling voor de hand. Staal wordt vaak gerecycled, maar hergebruik van complete constructies krijgt steeds meer aandacht.”
5. De energietransitie vraagt om forse aanpassingen in bestaande gebouwen. Hoe kunnen duurzaamheid en circulariteit daarbij hand in hand gaan?
“Verduurzaming van gebouwen is hét moment om energie- en materiaaltransitie te combineren. We moeten niet alleen sturen op energieverbruik, maar ook op materiaalgebruik, losmaakbaarheid en herbruikbaarheid. Via Verbouwstromen bundelen we renovatievragen tot continue verbouwstromen, wat industrialisatie en circulaire oplossingen mogelijk maakt. Binnen het NPCE werken we aan installatiearme, circulaire oplossingen, met het gelijkwaardigheidsbeginsel als leidraad: het doel staat centraal, niet het middel.”
6. Wat betekent dit concreet voor de rol van opdrachtgevers en gemeenten in nieuwbouw- én renovatieprojecten?
“De omslag naar industrieel bouwen is essentieel: van losse projecten naar continue bouw- en verbouwstromen. Opdrachtgevers zoals woningcorporaties en ontwikkelaars kunnen in aanbestedingen expliciet vragen om circulaire materialen en klimaatsystemen met lagere milieubelasting. Gemeenten hebben een voorbeeldrol met hun eigen vastgoed – denk aan scholen, sporthallen en buurthuizen – waar zij circulaire keuzes zichtbaar kunnen maken voor bewoners.”
7. Welke vormen van samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en marktpartijen acht u het meest effectief om circulaire innovaties in de bouw te versnellen?
“Versnelling vraagt om echte co-creatie. Die vindt plaats in het Bouwberaad, in TKI’s zoals Bouw en Techniek en Urban Energy en in Groeifonds- en MMIP-programma’s. Het Transitieteam Circulaire Bouweconomie verbindt beleid, kennis en praktijk en helpt om initiatieven te richten op gezamenlijke doelen en opschaalbare oplossingen.”
8. Zijn er specifieke voorbeelden van projecten of initiatieven die volgens u als inspiratie voor de sector kunnen dienen?
“Het Akkoord Circulaire Geveleconomie laat zien hoe ketenpartijen samen concrete stappen zetten. Woningcorporaties delen via de Groene Huisvesters voorbeelden die circulair, sociaal én haalbaar zijn. Het komende Bouwmaterialenakkoord is een ander inspirerend voorbeeld: het bundelt de energie en ambitie van beton-, staal- en houtketens om echt werk te maken van circulair bouwen.”
9. Hoe ziet u de balans tussen stimuleren (subsidies, pilots) en verplichten (regelgeving, normen) bij het bevorderen van circulair bouwen?
“We hebben zowel stimulering als normering nodig. Voorlopers vragen om ruimte en ondersteuning via programma’s, pilots en voorbeeldprojecten met onder meer het Rijksvastgoedbedrijf. Tegelijk zijn duidelijke kaders, zoals de milieuprestatie-eisen (MPG), nodig om de brede markt in beweging te brengen. De introductie van Whole Life Carbon-eisen versterkt deze mix van prikkels en verplichtingen.”
10. Welke ontwikkelingen mogen we de komende jaren verwachten rond wet- en regelgeving voor duurzaam en circulair bouwen?
“Een belangrijke ontwikkeling is de implementatie van de Europese EPBD IV-richtlijn. Die bevat zowel eisen voor de bestaande voorraad als de verplichting om een WLC-eis voor nieuwbouw in te voeren. Deze eis moet in 2027 helder zijn en gaat in 2030 gelden. Daarmee sturen we integraal op CO2-uitstoot over de hele levensduur van gebouwen.”
11. Welke technologische innovaties in beton- en staalbouw hebben volgens u de grootste potentie voor een circulaire economie?
“We hebben alle materialen nodig – beton, staal, hout, biobased en hergebruikt – en moeten ze dus allemaal verduurzamen. In beton zien we ontwikkelingen rond CO2-opslag en emissiearme cementvervangers, vaak met reststromen als grondstof. In staal wordt gewerkt met groene energie en waterstof en groeit de aandacht voor hergebruik van constructies naast recycling. Die innovaties samen zijn onmisbaar voor de transitie.”
12. Als u vooruit kijkt naar 2030: hoe ziet de bouwsector er idealiter uit op het gebied van duurzaamheid en circulariteit?
“In 2030 is duurzaamheid en circulariteit vanzelfsprekend onderdeel van de sector. Marktvragen, fiscale prikkels en regelgeving versterken elkaar. Partijen werken structureel samen in bouw- en verbouwstromen, zodat opschaling normaal is. De materiaaltransitie heeft duidelijke kaders en circulaire materialen zijn breed toegepast in nieuwbouw én renovatie. Zo bouwen we stap voor stap aan een toekomstbestendige, concurrerende bouwsector.”
