De tweede generatie Eurocodes: wat bouwkundig en geotechnisch ingenieurs moeten weten om zich voor te bereiden

De 2de generatie Eurocodes wordt geleidelijk uitgebracht. Ingenieur Bjorn Vandensteendam legt uit wat dit betekent voor de bouwkunde en geotechniek.

Het is zover: na een decennium van herziening worden de Eurocodes van de tweede generatie eindelijk één voor één gepubliceerd. De nieuwe normen omvatten onder andere talrijke aanpassingen aan technische ontwikkelingen, klimaatverandering en moderne ontwerpmethoden. Tegelijkertijd beloven harmonisatie en een duidelijkere structurering van de normen een betere toepasbaarheid in de praktijk. In dit interview legt Bjorn Vandensteendam, Team Lead Technical Services bij ALLPLAN, uit waarom de tweede generatie Eurocodes meer is dan alleen een update, wat deze zo relevant maakt voor bouwkundig ingenieurs en geotechnici, welke deadlines er gelden voor de overgang en waarom ontwerpbureaus er goed aan doen nu al te beginnen.

Bjorn Vandensteendam, waarom zijn de Eurocodes van de tweede generatie meer dan alleen een update – en wat maakt deze hervorming zo relevant voor bouwkundig en geotechnisch ingenieurs?

De tweede generatie Eurocodes zal met name de structuur, de inhoud en de toepassingsfocus van de normen veranderen – met directe gevolgen voor het ontwerp, de verificatie en de software, evenals voor de aansprakelijkheid van bouwkundig en geotechnisch ingenieurs. Het belangrijkste is echter dat beoordelingsbenaderingen, partiële veiligheidsconcepten en verificatiemethoden op diverse gebieden worden uitgebreid, geharmoniseerd en aangepast op basis van uitvoerig onderzoek van de afgelopen jaren.

Een centraal doel is het terugdringen van nationaal vastgestelde parameters. Dit is bedoeld om een meer uniform Europees veiligheidsniveau te creëren en de bewijsmaterialen tussen landen beter vergelijkbaar te maken. Voor ontwerpers betekent dit enerzijds minder “normwisselingen”, maar anderzijds ook minder speelruimte als gevolg van nationale afstemmingen. Daarnaast is er de nieuwe structuur van de regelgeving. De inhoud is gestroomlijnd, overlappingen zijn verminderd en de terminologie is gestandaardiseerd. In de toekomst zullen veel typische verificatiesituaties onder vereenvoudigde procedures vallen. Dit maakt standaardgevallen eenvoudiger, maar vereist tegelijkertijd een daadwerkelijke verandering in de hoofdstukstructuur, verwijzingen en gedetailleerde voorschriften.

Een andere ingrijpende verandering is de opname van nieuwe materialen in de ontwerpnormen. Er worden specifieke bepalingen ingevoerd voor glasconstructies, atmosferische ijsvorming, golf- en stromingseffecten, evenals voor de beoordeling en versterking van bestaande constructies. Hierdoor zullen veel aspecten die voorheen werden behandeld in richtlijnen, technische brochures of op basis van bouwkundige ervaring, rechtstreeks in de Eurocodes worden opgenomen.

Tegelijkertijd worden robuustheid, duurzaamheid en klimaatbestendigheid steeds belangrijker. De normen beschouwen gebouwen niet langer alleen in de klassieke grenswaardeverificatie, maar over hun gehele levenscyclus – van ontwerp en gebruik tot behoud, versterking en hergebruik. Voor veel bureaus betekent dit een echte verandering van perspectief in het ontwerpproces.

Wat verandert er concreet voor bouwkundig ingenieurs en geotechnisch ingenieurs? Welke van deze ontwikkelingen zullen de grootste impact hebben op hun dagelijkse werk?

De herziening van EN 1990 speelt een sleutelrol. In de toekomst zal de basisnorm worden opgesplitst in twee delen – één voor nieuwe gebouwen en één voor bestaande gebouwen – en zal deze op een veel systematischer manier geotechnische aspecten, robuustheid en nieuwe soorten constructies zoals torens, silo’s, tanks en kustconstructies omvatten. Dit heeft een directe invloed op veiligheidsbenaderingen, belastingscombinaties en de definitie van de dragende constructie.

In de materiaalsector zal de nieuwe Eurocode 2 aanzienlijk worden uitgebreid. In de toekomst zullen bruggen, waterdichte constructies, insluitingsconstructies, CFRP-versterking en staalvezelbeton worden gebundeld in een centraal deel van de norm. Tegelijkertijd worden er nieuwe regels ingevoerd voor hogere betonsterktes, roestvrijstalen wapening en gerecycled beton. Bouwkundig ingenieurs zullen daarom hun ontwerpmodellen, gedetailleerde ontwerpcontroles en materiaalkeuzes moeten herzien – met name in de bruggenbouw en de gespecialiseerde civiele techniek.

Ook voor geotechnici brengt de tweede generatie aanzienlijke veranderingen met zich mee. De vorige tweedelige Eurocode 7 wordt een driedelige norm met uitgebreide bepalingen over grondwaterstanden en -drukken, duurzaamheid en robuustheid. Een ander nieuw kenmerk is de invoering van een gestandaardiseerde procedure voor draagkrachtverificaties met behulp van numerieke modellen, wat een sterkere basis biedt voor geotechnische FEM-berekeningen. Tegelijkertijd zullen geotechnische aspecten nauwer worden geïntegreerd met EN 1990. Dit vereist dat bouwkundig ingenieurs en geotechnisch ingenieurs in de toekomst veiligheidscoëfficiënten, belastingscombinaties en modelveronderstellingen nog nauwer op elkaar afstemmen.

Voor staal introduceert de tweede generatie aanzienlijke verbeteringen die aansluiten bij de moderne stand van het onderzoek en de bouwpraktijk. De stabiliteitscontrole is verbeterd door verfijnde knikcurves en een geactualiseerde algemene methode voor nauwkeurigere voorspellingen van de instabiliteit van staalelementen. Het materiaalbereik is uitgebreid met staalsoorten tot S700 in EN 1993-1-1 en S960 in EN 1993-1-12. Een belangrijke innovatie betreft semi-compacte (klasse 3) profielen met nieuwe regels die elastisch-plastische overgangen toestaan. De bepalingen inzake brandweerstand zijn eveneens gemoderniseerd met prestatiegerichte ontwerpbenaderingen en verfijnde ‘ ‘-methoden voor het bepalen van kritische temperaturen. Twee nieuwe delen vullen de norm aan: EN 1993-1-13 voor balken met grote webopeningen en EN 1993-1-14 voor ontwerp ondersteund door eindige-elementenanalyse.

EN 1992-1-1 voor het ontwerp van beton introduceert mechanisch gebaseerde modellen voor verbeterde nauwkeurigheid en transparantie. De bepalingen voor afschuiving en ponsafschuiving zijn volledig geherformuleerd met behulp van de Critical Shear Crack Theory (CSCT), waarbij op de juiste wijze rekening wordt gehouden met grootte-effecten en slankheid. Scheurmodellen zijn verfijnd met verbeterde formules voor scheurafstand en -breedte, wat duurzamere ontwerpen mogelijk maakt. Het toepassingsgebied van de norm is drastisch uitgebreid door bepalingen uit afzonderlijke delen voor bruggen en insluitingsconstructies samen te voegen in EN 1992-1-1, met nieuwe bijlagen over CFRP-versterking, staalvezelversterkt beton, beton met gerecyclede toeslagstoffen en de beoordeling van bestaande constructies.

Wanneer treedt de tweede generatie Eurocodes in werking – en hoeveel voorbereidingstijd is realistisch voor ontwerpers om zich hierop voor te bereiden?

De tweede generatie Eurocodes treedt in werking op 30 maart 2028, wanneer de eerste generatie in heel Europa moet worden ingetrokken. Tot die tijd is er een co-existentiefase waarin beide generaties parallel kunnen worden toegepast, afhankelijk van de nationale invoerings- en overgangsregels.

Op Europees niveau gelden duidelijke deadlines: uiterlijk in maart 2026 moeten de definitieve ontwerpen aan de nationale normalisatie-instituten worden overhandigd. Deze moeten uiterlijk in september 2027 nationaal zijn gepubliceerd, voordat de formele intrekking van de oude generatie in maart 2028 plaatsvindt. In Duitsland vindt de publicatie van de normen sinds het najaar van 2024 geleidelijk plaats en zal naar verwachting rond het najaar van 2027 zijn voltooid. Het moment waarop de normen wettelijk bindend worden, wordt vervolgens bepaald door bouwvoorschriften van de deelstaten, administratieve voorschriften en overgangsperioden.

Realistisch gezien hebben ontwerpbureaus dus een overgangsperiode van ongeveer twee tot drie jaar om hun technische processen, organisatie en software aan te passen. Met name de periode van 2026 tot 2027 biedt de mogelijkheid om opleidingen te ontwikkelen, interne normen vast te stellen en eerste referentieontwerpen te maken. Veel organisaties en softwarefabrikanten raden daarom aan om nu al met proefprojecten te beginnen, zodat men volledig voorbereid is wanneer de eerste generatie Eurocodes wordt ingetrokken.

Wat zijn de risico’s als bureaus te lang wachten met de overstap naar de nieuwe Eurocodes?

Een veel voorkomende misvatting is dat bestaande projecten automatisch opnieuw ontworpen moeten worden om aan de nieuwe Eurocodes te voldoen. In de regel geldt dit niet voor goedgekeurde ontwerpen. Er kunnen echter uitdagingen ontstaan voor projecten die zich nog in de ontwerpfase bevinden als het relevante regelgevingskader tijdens het project verandert en de autoriteiten plotseling de nieuwe versie eisen. Met name voor bruggen, grote constructies of gespecialiseerde civieltechnische projecten met een lange looptijd is het daarom belangrijk om in een vroeg stadium contractueel vast te leggen welke generatie van de norm van toepassing is en welke versie de goedkeuringsinstantie verwacht.

Daarnaast speelt de kwestie van structurele herbeoordelingen en bestemmingswijzigingen in bestaande gebouwen. In deze gevallen valt te verwachten dat overheden op middellange termijn de voorkeur zullen geven aan de tweede generatie. Eerdere projectaanpakken kunnen dan niet meer eenvoudig worden aangepast, wat kan leiden tot uiteenlopende resultaten en extra inspanningen. Het is ook organisatorisch riskant om interne sjablonen, standaarddetails en software te laat aan te passen. Bureaus die hiermee wachten, lopen het risico op efficiëntie- en aansprakelijkheidsproblemen, omdat de ontwerpberekeningen niet langer voldoen aan de huidige normen . Uiteindelijk kan dit leiden tot een overhaaste overgang onder tijdsdruk – inclusief training, softwarewijzigingen en procesaanpassingen tijdens de bedrijfsvoering – in plaats van een geplande overgang over meerdere jaren.

Welk advies heeft u voor ingenieurs die nog aarzelen?

De overstap loont nu de moeite, omdat de co-existentiefase een beperkte periode biedt waarin bureaus zich zonder al te grote druk, maar wel met echte projecten, vertrouwd kunnen maken met de nieuwe regels. Als u deze jaren voorbij laat gaan, zult u later een inhaalslag moeten maken op het gebied van software, processen en training, onder aanzienlijk hogere deadlines en concurrentiedruk. De nieuwe Eurocodes zijn geen cosmetische herziening. Ze brengen nieuwe verificatieformaten, veiligheidsconcepten en structurele kaders met zich mee, bijvoorbeeld in Eurocode 2 en Eurocode 3. Vroegtijdige proefprojecten helpen teams deze veranderingen te begrijpen, ervaring op te doen en interne normen aan te passen voordat auditors of klanten dringend de nieuwe generatie eisen.

Een vroege start is ook economisch gezien zinvol: training, software-updates en interne aanpassingen kunnen over meerdere jaren worden gespreid in plaats van een golf van kosten te veroorzaken kort voordat de vorige generatie wordt ingetrokken. Tegelijkertijd wordt het risico verkleind dat projecten worden gestart volgens normen die tijdens het project mogelijk worden afgeschaft. Ook het psychologische effect mag niet worden onderschat. Wie wacht, ervaart de overgang als een externe verplichting. Wie nu begint, kan selectief starten, fouten maken en leren terwijl de vorige generatie nog beschikbaar is als alternatieve optie, en de tweede generatie gebruiken als een kans om processen en tools in hun geheel te moderniseren.