Op zoek naar verborgen schade aan voorspanning op de Faeröer Eilanden

Op de Faeröer Eilanden ligt de Streymin-brug, een markante verbinding tussen twee eilanden over rivier de Streymin, die uitmondt in de Atlantische Oceaan. Tijdens een reguliere inspectie was betonschade met corroderende wapening in de brugliggers vastgesteld. Hoewel deze schade geen directe relatie had met de voorspanning, vormde de combinatie met de leeftijd van de brug voor de beheerder aanleiding om nader onderzoek te laten uitvoeren. Zeker omdat ervaringen met onder meer de ingestorte brug in Dresden opnieuw duidelijk maken hoe cruciaal de conditie van voorspanning kan zijn. De experts van Nebest werden ingevlogen om de voorspanning onder de loep te nemen.

De Streymin-brug dateert uit de jaren zeventig, telt negen overspanningen en is circa 220 meter lang. Het brugdek is opgebouwd uit 54 betonnen liggers, voorzien van inwendig aangebrachte voorspanning. “Bij een voorgespannen constructie zit een belangrijk deel van de draagkracht diep in het beton”, vertelt Remco van Osch, specialist niet-destructief betononderzoek bij Nebest. “Aan de buitenkant zie je dus niet zomaar wat de toestand ervan is. Zelfs niet als een of meerdere strengen op knappen zouden staan. En als het misgaat, dan heeft dat grote gevolgen. Recente voorvallen in Dresden en Genua hebben dat inmiddels wel bewezen.”

Ultrasoon onderzoek

Bij het onderzoek naar de voorspanning combineerde Nebest verschillende technieken. “We hebben in eerste instantie met radar de voorspankanalen in kaart gebracht”, legt Van Osch uit. “Vervolgens hebben we met ultrasone pulse-echometingen de voorspankanalen onderzocht op zoek naar holle ruimte in het injectiegrout. De ultrasone pulse-echometingen zijn met behulp van geavanceerde fase-analyse beoordeeld. Daarmee kan worden vastgesteld of de kanalen daadwerkelijk goed zijn gevuld. Slecht gevulde voorspankanalen hebben namelijk een verhoogd risico op corrosie aan het hoogwaardige voorspanstaal.”

Kijkvensters

Nebest heeft op ongeveer 15 procent van alle liggers een representatieve steekproef uitgevoerd. “Waar de metingen daar aanleiding toe gaven, volgde kleinschalig destructief onderzoek”, vertelt Gert Wilgenburg, adviseur betononderzoek bij Nebest. “In totaal hebben we zo’n 44 kijkvensters gemaakt.” Van Osch: “Het is een beetje zoals bij de tandarts. Je maakt eerst een foto en bepaalt vervolgens waar je verder moet kijken. Niet iedere ligger hoeft volledig te worden opengemaakt.” In de kijkvensters werd onder meer gekeken naar de conditie van het voorspanstaal, eventuele breuken en holle ruimten in de kanalen. Na inspectie zijn de openingen hersteld en beschermd.

Beheerkeuze

De combinatie van visuele inspectie, radar, ultrasoon onderzoek en kijkvensters leverde cruciale informatie op. “Wij hebben onze input aangeleverd aan de beheerder, zodat de constructeur op basis van die informatie een herberekening kan uitvoeren aan de brug”, zegt Wilgenburg. “Van daaruit wordt het stappenplan bepaald voor herstel.” Nebest heeft in juni 2026 de metingen uitgevoerd en eind augustus het rapport overhandigd aan de beheerder van de brug.

Preventief onderzoek

Wat op de Faeröer Eilanden is onderzocht, speelt ook dichter bij huis. “Veel voorgespannen bruggen in Nederland zijn inmiddels vijftig tot tachtig jaar oud. Vooral de constructies uit de jaren zestig, zeventig en tachtig verdienen aandacht. In die periode was voorspanning nog volop in ontwikkeling en werd ervaring opgedaan met onder meer het injecteren van de voorspankanalen”, weet Van Osch uit ervaring en hij adviseert: “Wacht niet tot er zich schade aan de buitenkant manifesteert. Dan is het mogelijk al te laat. Net zoals je bij de tandarts periodiek een foto maakt om problemen vroegtijdig op te sporen, zouden we ook voorgespannen bruggen preventief nader moeten onderzoeken.”

In Nederland wordt inmiddels gewerkt aan een richtlijn die beheerders en ingenieursbureaus meer houvast moet geven bij het onderzoeken van voorgespannen bruggen. De Streymin-brug laat ondertussen zien waarom die ontwikkeling nodig is: soms is het belangrijkste deel van een brug juist datgene wat je niet kunt zien.