Platform over beton en staal in de bouw
Bij hulpwarmtecentrale (HWC) Het Groene Veld in Amsterdam-Noord draait het staalwerk niet louter om constructieve eigenschappen, maar vooral om afstemming. Achter de monolithische verschijning van het gebouw, dat door de architect is bedacht als een meteoriet in het landschap, schuilt een staalconstructie waarin hoofddraagwerk, gevel- en dakstaal, installatiedragers, trappen en bordessen voortdurend op elkaar moesten reageren. Voor Buiting Staalbouw was juist die gelaagdheid de kern van de opgave.
Het project, gerealiseerd voor Westpoort Warmte met Equans als aannemer, omvat circa 300 ton staal. Buiting Staalbouw werkte het ontwerp verder uit en verzorgde de complete engineering, levering en montage van de staalconstructie, inclusief beplating, trappen en balustrades. “Het is een complex gebouw met schuine vlakken, scheve aansluitingen en een dicht pakket aan installaties”, begint projectmanager Johan Burger van Buiting Staalbouw. “Dat geeft de nodige uitdagingen. Tijdens de voorbereiding en uitvoering was één van de belangrijkste aandachtspunten de interactie tussen de gevel en hoofddraagconstructie. Dat lijken gescheiden opgaven, maar in de praktijk grijpt alles in elkaar.”
Juist in die onderlinge afhankelijkheid zat de technische complexiteit. “Dat vraagt om intensieve afstemming tussen de bij het project betrokken constructeurs over belastingen, krachtsafdrachten en detailberekeningen, omdat wijzigingen in het ene model direct doorwerkten in het andere”, vervolgt Burger. Daar kwam bij dat ook de installatietechniek nog volop in ontwikkeling was terwijl de staalengineering al liep. De schoorstenen zijn in dit kader illustratief. “Die dragen onderin af, maar vragen hoger in de staalconstructie om afsteuning met een glijverbinding, zodat thermische uitzetting mogelijk blijft. Zulke voorzieningen lijken specialistische details, maar ze hebben directe gevolgen voor de vormgeving van knooppunten, de positie van secundair staal en de montagevolgorde.”
De complexe geometrie maakte de opgave extra weerbarstig. Burger: “Door de schuine gevelvlakken en alzijdige vorm ontstonden vanzelfsprekend lastige aansluitingen en onregelmatige knooppunten. Of wat te denken van de steektrappen, die door de naar binnen lopende vlakken op sommige posities onderin door de gevel schoten? Dat is opgelost door een rotatie aan het bordes te geven, maar zo maak je zelfs een simpele steektrap best ingewikkeld. Architectonische expressie werkt dus door in allerlei details.”
Ook de montage vroeg om een strategie die al in het model werd voorbereid. Eerst werd de hoofdconstructie opgezet, met slechts beperkt staal in de dwarsrichtingen, zodat men met hoogwerkers nog van binnenuit de dakconstructie kon bereiken. Daarna volgde de opbouw van de verdiepingen met een minikraan vanuit het gebouw. Bovenin kon nog met een kraan door het dak worden gewerkt; lager in het volume nam de vrije ruimte snel af door de opeenstapeling van staal, trappen, bordessen en installaties. Burger noemt die bereikbaarheid expliciet als uitdaging. “Het zegt veel over dit project: niet de afmetingen van afzonderlijke elementen maakten het bijzonder, maar de dichtheid van functies in een grillige envelop.”
De centrale wordt slechts af en toe ingezet als het warmtenet extra capaciteit nodig heeft, maar het staalwerk moest permanent klaarstaan voor alle scenario’s. Juist in die spanning tussen uiterlijk, installatie en uitvoering leverde Buiting Staalbouw haar meerwaarde. Of, zoals Burger het zegt: “Dit is ook wel weer ontzettend leuk om te maken, zo’n apart ding. In de engineering is het ook weer een uitdaging dat er van alles verandert en dat je de klant daarin kunt ondersteunen en ontzorgen.”
