Plattform zu Beton und Stahl im Bauwesen
Miljoenen boeken, kranten en tijdschriften opslaan zonder traditionele klimaatinstallaties. Dat gebeurt straks in Den Hoorn, in de gemeente Midden-Delfland, waar gebouwd wordt aan een nieuw magazijn voor de KB nationale bibliotheek. Een magazijn waarin juist de massa van de zware betonwanden en de collectie helpt om de luchtvochtigheid en temperatuur te dempen. Zo wordt ervoor gezorgd dat de bewaarcondities zo goed mogelijk zijn, zonder energieslurpende klimaatinstallaties.
De bouw van het nieuwe magazijn van de KB nationale bibliotheek in Den Hoorn startte vanuit een eenvoudige behoefte. “Het bestaande boekenmagazijn in Den Haag is verouderd, installaties lopen tegen het einde van hun levensduur en de beschikbare ruimte raakt op”, vertelt Kirsten van Zeijl, projectmanager bij Rijksvastgoedbedrijf en nauw betrokken bij de bouw van het nieuwe boekenmagazijn.
Maar de oplossing werd allesbehalve traditioneel. “We bouwen een gebouw voor honderd jaar. Bouwkundig is dat goed haalbaar, maar installatietechnisch wordt het een stuk ingewikkelder”, merkt Van Zeijl op. Daarom werd gezocht naar een concept dat juist zo min mogelijk afhankelijk is van installaties. “Oude kerken, piramides en andere massieve bouwwerken vormden een belangrijke inspiratiebron. Zij volgen het principe van ‘veel massa’ zodat het binnenklimaat niet direct reageert op iedere verandering van de buitentemperatuur. Net als bij deze eeuwenoude gebouwen moet het binnenklimaat van het nieuwe boekenmagazijn rustig meebewegen met de seizoenen, zonder grote uitschieters.”
In het voortraject is een uitgebreide studie gedaan naar het optimale binnenklimaat voor de collectie. “Behalve veel massa is ook een optimale luchtdichtheid een belangrijk uitgangspunt”, zegt Van Zeijl. “Verder wisten we dat bouwen zonder klimaatinstallaties mogelijk is, omdat in Zwitserland een vergelijkbaar boekenmagazijn is gebouwd waarin onder andere universiteitsboeken zijn opgeslagen. De papiermassa werkt daar als een natuurlijke buffer voor warmte en vocht. Wij bouwen in Delft de 2.0-versie waarbij de kennis en kunde van de Speicherbibliothek uit Zwitserland is gebruikt. Het gebouw krijgt betonwanden van liefst 21 meter hoog en 35 centimeter dik. Daarvoor komt een isolatiepakket van 18 centimeter, gevolgd door een frame, gipskarton- en gipsvezelplaten en een bijzondere gevelafwerking in glasvezelversterkt beton die een opengeslagen boek met hiërogliefen voorstelt.”
Brandveiligheid vormt een tweede technisch hoogstandje. Het nieuwe magazijn is straks één groot brandcompartiment. “Dat is best bijzonder als je bedenkt hoeveel massa papier er ligt opgeslagen”, erkent Van Zeijl. “Hier is best wat overleg met de autoriteiten aan voorafgegaan en vooral met de brandweer. Toch is het mogelijk dankzij zuurstofreductie. Het zuurstofgehalte wordt onder de 13,5 procent gehouden, waardoor ontbranding niet mogelijk is. Je kunt er geen lucifer aansteken. Mocht het zuurstofgehalte stijgen, dat wordt er stikstof de ruimte ingeblazen om het niveau weer op peil te krijgen.”
Ook medewerkers van de KB nationale bibliotheek hebben straks geen toegang meer tot het magazijn. “De collecties worden opgeslagen in een volledig geautomatiseerd opslagsysteem. In het magazijn komen stellingen met containers die automatisch worden opgehaald en teruggeplaatst. Het systeem is gebaseerd op technologie die ook in distributiecentra wordt gebruikt, maar is voor een bibliotheekmagazijn bijzonder”, legt Van Zeijl uit. “Containers met objecten die worden uitgeleend worden volledig automatisch uit het magazijn gehaald en naar het voorgebouw getransporteerd. Hier bevindt zich ook het enige raam dat zicht biedt op het magazijn. Verder is het magazijn volledig opgetrokken uit massief beton waarvan de wanden in drie delen zijn gestort en waarvoor zelfs schoren uit het buitenland zijn gehaald.”
De bouwkundige oplevering van het nieuwe boekenmagazijn staat gepland voor het derde kwartaal van 2027. Dan wordt het opslagsysteem geïntegreerd en staat de KB nationale bibliotheek de zware taak te wachten om die miljoenen boeken, kranten en tijdschriften te verhuizen en in ruim 235.000 containers te plaatsen in het nieuwe boekenmagazijn.
