Plattform zu Beton und Stahl im Bauwesen
Wie in beton of staal bouwt, denkt eerst aan stabiliteit, materiaalsterkte, duurzaamheid en uitvoeringstechniek. Maar één aspect blijft volgens brandveiligheidsexpert Johan Bijvank (Brandpreventie Academy) opvallend vaak onderbelicht: passieve brandveiligheid. “Het is het deel van een gebouw dat je nooit ziet”, zegt Bijvank. “Maar als het misgaat, is het juist die verborgen laag die levens redt.” Volgens hem bestaan de grootste misverstanden op twee fronten: nieuwbouw én bestaande bouw.
In nieuwbouwprojecten krijgt bouwkundige brandpreventie vaak onvoldoende aandacht, omdat het geen direct zichtbare of ‘bruikbare’ kwaliteit toevoegt zoals comfort, esthetiek of energiezuinigheid. “De eigenaar betaalt wel voor brandveiligheid”, zegt Bijvank, “maar gebruikt het tijdens de levensduur meestal nooit. Daardoor wordt het te vaak als randvoorwaarde gezien, in plaats van als essentieel onderdeel.”
In bestaande gebouwen is dat zelfs nóg problematischer. De redenering ‘het staat er al twintig jaar, dus het zal wel kloppen’, is volgens hem niet alleen fout, maar zelfs gevaarlijk. Zodra functies wijzigen – een kantoorgebouw wordt een school of een magazijn wordt uitgebreid – ontstaat een nieuwe gebruiksrealiteit. “De oorspronkelijke brandveiligheid is daar vaak niet op afgestemd.”
Opvallend genoeg situeert het grootste risico zich niet in de uitvoering, maar in de ontwerpfase. “Als het ontwerp niet klopt, wordt het later extreem duur om dat recht te zetten”, benadrukt Bijvank. “En soms wordt pas na oplevering ontdekt dat een compartiment niet voldoet of dat rookscheidingen ontbreken. En dan kost dat geld, niet zelden véél geld.”
De boodschap is duidelijk: brandveiligheid hoort vanaf dag één integraal deel uit te maken van het bouwkundig ontwerp, zeker in beton en staal, waar details rond doorvoeringen, aansluitingen en bekledingen complex zijn.
Een van de meest ingrijpende evoluties in Nederland is de invoering van strengere eisen rond weerstand tegen rookdoorgang (WRD), conform de NEN 6075. Rook is immers de grootste bedreiging bij brand. Het verspreidt zich sneller dan vuur, maakt vluchtroutes onbruikbaar en veroorzaakt het merendeel van de slachtoffers. Vroeger werd rookwerendheid simpel berekend als een afgeleide van brandwerendheid. Vandaag wordt rook afzonderlijk behandeld, met aparte eisen voor koude rook (Ra) en warme rook (R200). Bijvank geeft een duidelijk voorbeeld: “Een deur in een vluchtroute moet eerst koude rook tegenhouden. Pas rond de 140-150 graden activeert de opschuimende strip die de naad afsluit. Tot die tijd zorgt een rubberen kozijnprofiel voor de rookwering. Dat soort details maakt in de praktijk het verschil tussen veilig en onveilig.”
BIM en digitale gebouwmodellen kunnen volgens Bijvank een structurele doorbraak betekenen. In een BIM-model kunnen brandveiligheids-adviseur en deurenfabrikant al in de ontwerpfase metadata toevoegen: brandwerendheid, rookklasse, producttype, onderhoudsinfo, enz. Fouten worden hierdoor opgelost vóór de eerste schop in de grond gaat. Ook op het vlak van beheer ziet hij een versnelling: “Installateurs voegen voortdurend leidingen en kabels toe. Herstellingen worden vaak ad hoc uitgevoerd. Met een goede database kun je die brandwerende doorvoeringen opvolgen en onderhouden – niet alleen bij brand, maar elke dag.”
De bouw evolueert snel en volgens Bijvank zullen prefab componenten, gestandaardiseerde details en snellere montageprocessen de komende jaren een paradox opleveren: de bouw wordt efficiënter, maar de brandveiligheidscontrole wordt complexer. Daarnaast ziet hij nieuwe uitdagingen in het gebruik van biobased materialen zoals hout, vlas en cellulose-isolatie. Duurzaam, licht en slim – maar de brandveiligheidsnormen hollen nog achterop. “De bouw loopt vooruit op de brandveiligheid”, waarschuwt hij. “We bouwen hoog met hout, maar de volledige kennisbasis ontbreekt nog.”
